Program badawczy

Budowa gazociągu tranzytowego Jamał-Europa, prowadzona przez EuRoPol GAZ s.a. na terytorium Polski, jest pod wieloma względami przedsięwzięciem niezwykłym. Również z naukowego punktu widzenia.

Przed rozpoczęciem prac budowlano-montażowych inwestor był zobowiązany do przeprowadzenia ratowniczych prac wykopaliskowych wzdłuż całej trasy gazociągu.
Realizując przepisy ustawy o ochronie dóbr kultury z 15 lutego 1962 roku oraz ustalenia Europejskiej Konwencji o Ochronie Dziedzictwa Archeologicznego, EuRoPol GAZ s.a. nie ograniczył się jednak wyłącznie do działań wynikających z litery prawa. Stworzył kompleksowy program badawczy, którego celem było uchronienie pradawnych reliktów naszej kultury przed bezpowrotnym zniszczeniem.

Bez przesady można powiedzieć, że powstał nowy model ścisłej współpracy inwestora z archeologami, kompleksowo prowadzącymi ratownicze prace wykopaliskowe.

W dotychczasowej praktyce realizacji inwestycji liniowych po raz pierwszy poszukiwania archeologiczne prowadzone były w tak dużym zakresie i tak systematycznie. EuRoPol GAZ s.a. powołał m.in. specjalną komórkę archeologiczną zajmującą się koordynacją prowadzonych prac. Wziął też na siebie ciężar sfinansowania niezbędnych zabiegów konserwatorskich.
Przyjęto, iż zbadane zostanie każde stanowisko archeologiczne leżące na trasie gazociągu, uzyskane wyniki badań będą w pełni opracowane, pozyskane zbiory - zabezpieczone, a najcenniejsze z nich - eksponowane.

Efektem tych prac były cenne wykopaliska, które wzbudziły duże zainteresowanie szerokiego grona naukowców. Inauguracyjna wystawa eksponatów znalezionych na trasie gazociągu pod nazwą "Gazociąg pełen skarbów archeologicznych" prezentowana była w Pałacu Europy w Strasburgu pod patronatem Ministra Kultury i Sztuki RP oraz Sekretarza Generalnego Rady Europy a następnie w wielu znanych muzeach krajowych i zagranicznych. Stała ekspozycja znalezisk archeologicznych ma miejsce w Muzeum Archeologii Gazociągu Tranzytowego w Szamotułach, którego adaptację do tego celu finansował EuRoPol GAZ s.a.

Powstała szeroka dokumentacja umożliwiająca wszystkim zainteresowanym zapoznanie się z wynikami badań w formie wielotomowego specjalistycznego wydawnictwa "Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż trasy gazociągu tranzytowego". Ponadto został wydrukowany bogato ilustrowany album „Gazociąg pełen skarbów archeologicznych” w formie katalogu do wystawy zorganizowanej w Pałacu Europy, w Strasburgu.